środa, 21 czerwca 2017

KOŚCIÓŁ ŚW. ANDRZEJA APOSTOŁA W GILOWICACH


Gilowice znajdują się w powiecie żywieckim. Najpiękniejszym zabytkiem tej niewielkiej miejscowości jest drewniany kościół stojący na Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego. Poświęcony w połowie szesnastego wieku stał pierwotnie w nieodległym Rychwałdzie, gdzie służył jako świątynia parafialna. Wieża powstała znacznie później w roku 1641. Kiedy pod koniec osiemnastego stulecia w Rychwałdzie powstał kościół murowany ten przeniesiono do Gilowic. 
Kościół jest orientowany, jednonawowy o konstrukcji zrębowej. Jego długość wynosi niecałe 15 metrów, a szerokość około 9 metrów. Dach kryty gontem z niewielką wieżyczką - sygnaturką. Wokół są typowe dla wielu drewnianych kościołów soboty. 
Wewnątrz zachwyca piękne barokowe i klasycystyczne wyposażenie i wystrój. Cennym zabytkiem jest czternastowieczna drewniana gotycka figurka Matki Boskiej z Dzieciątkiem.

foto: własne

poniedziałek, 19 czerwca 2017

KOŚCIÓŁ ŚW. LEONARDA W LIPNICY MUROWANEJ





W małej Lipnicy, która liczy niecały 1000 osób ludności są aż trzy zabytkowe kościoły. Najpiękniejsza perełka to drewniany kościół cmentarny św. Leonarda. O jego niezwykłej wartości świadczy fakt wpisania na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Świątynia pochodzi prawdopodobnie z XV wieku, chociaż niektóre elementy mogą być znacznie starsze. W ścianie prezbiterium widnieje data 1203. Jest jednym z najcenniejszych drewnianych gotyckich kościołów w Polsce. Orientowany (ołtarz skierowany ku wschodowi) o konstrukcji zrębowej. Pierwotnie istniały tu trzy zabytkowe tryptyki. Ze względu na ochronę przed kradzieżami oryginały zostały umieszczone w muzeum w Tarnowie, a w Lipnickiej świątyni umieszczono ich kopie. Uwagę przyciągają też gotyckie rzeźby i cenne polichromie.
Znana jest heroiczna walka mieszkańców o ochronę kościoła w czasie powodzi w 1997 i 2010 roku.
Foto własne

środa, 7 czerwca 2017

DREWNIANY KOŚCIÓŁ ŚW. MICHAŁA W KATOWICACH












Ten mały kościółek, pięknie położony na terenie katowickiego Parku Kościuszki jest jednym z najcenniejszych i najczęściej odwiedzanych zabytków miasta. Liczy sobie już ponad 500 lat. Pierwotnie służył jako świątynia parafialna  w Syrynii niedaleko Wodzisławia Śląskiego. W roku 1938 został przeniesiony do Katowic, gdzie planowano utworzyć skansen. Wojna przerwała owe zamiary, skansen nigdy nie powstał, ale kościółek pozostał i przez kilkadziesiąt lat służył jako kościół filialny parafii św. Piotra i Pawła dla mieszkańców Brynowa (dzielnicy miasta), a od 1981 roku jako parafialny. Po wybudowaniu w pobliżu nowego kościoła nabożeństwa odbywają się tu tylko raz w tygodniu w niedziele, gromadząc sporo ludzi często z odległych miast.
Kościół jest jednonawowy o konstrukcji wieńcowej z małą kruchtą, gontowym dachem i charakterystycznymi dla wielu tego typu budowli sobotami (małymi podcieniami umożliwiającymi schronienie w czasie deszczu).
W wyposażeniu kościoła znajdziemy cenną szesnastowieczną rzeźbę Matki Boskiej z dzieciątkiem, piętnastowieczna kamienna kropielnica, a także dwustuletnia zabytkowa drewniana  skrzynia z okuciami.
W centralnym miejscu prezbiterium wisi kopia krzyża z San Damiano. 
Obok jako osobna budowla stoi drewniana dzwonnica z końca siedemnastego wieku. Kościółek otoczony jest drewnianym zabytkowym ogrodzeniem, jest też kilka zabytkowych nagrobków.

foto: Monika Gontarz

piątek, 31 marca 2017

CERKIEW GRECKOKATOLICKA ŚW. DYMITRA W SKANSENIE W NOWYM SĄCZU


Połemkowska cerkiew przeniesiona z miejscowości Czarne, gdzie zbudowana została pod koniec XVIII wieku. Jest to trójdzielna świątynia drewniana o konstrukcji zrębowej, pokryta gontem. Po bokach wieży znajdują się niewielkie soboty. Wewnątrz znajdują się pochodzące z końca dziewiętnastego wieku polichromie, których autorem jest Jan Bogdański.
Barokowy - polichromowany złocony i srebrzony ikonostas jest dziełem Jakuba Szajcera.
foto: własne

czwartek, 30 marca 2017

KOŚCIÓŁ ŚW. PIOTRA I PAWŁA W SKANSENIE W NOWYM SĄCZU

Znajdujący się obecnie w Sądeckim Parku Etnograficznym drewniany kościółek pochodzi z Łososiny Dolnej, gdzie został wybudowany w 1739 roku. Jako świątynia parafialna służył w tej miejscowości niemal 300 lat. Po wybudowaniu w parafii kościoła większego (murowanego) w 2003 roku został przeniesiony do skansenu, gdzie został zrekonstruowany i ponownie konsekrowany.
Kościół jest jednonawowy. Jedną z charakterystycznych cech architektonicznych są tak zwane "soboty" czyli podcienia pozwalające ludziom czekającym na Mszę schronić się przed deszczem. (Dawniej, gdy Msze odbywały się wczesnym rankiem, a do kościoła było daleko, wiele ludzi przychodziło pod świątynię już w sobotnie popołudnie oczekując do niedzieli).
Wewnątrz uwagę przyciągają polichromie oraz barokowe ołtarze z połowy osiemnastego wieku - główny i dwa boczne

foto: własne

piątek, 17 lutego 2017

KOŚCIÓŁ ŚW. WAWRZYŃCA W RYBNIKU


Na zlecenie patrona kościoła Józefa II von Strachwitz-Göppersdorff, opata rudzkiego  rozpoczęto budowę nowej świątyni dnia 1 lipca 1717 r. Drewno do budowy kościoła ofiarował hrabia Rudolf von Gaschin (Gaszyński), z rodu fundatorów sanktuarium na Górze św. Anny.  Świątynię wznosił Jakub Sedlaczek, gliwicki cieśla, biegły w sakralnym  budownictwie sakralnym.  Nową drewnianą budowlę poświęcono, w niedzielę po święcie św. Marcina.  W dniu 3 września 1719 r. kościół odwiedził biskupi wizytator z Wrocławia, który zanotował w opisie tej wizytacji, że w nowym kościele znajdowały się trzy ołtarze (św. Wawrzyńca, NMP i św. Józefa) i jeszcze nie było organów.  Dzień później  sakramentu  bierzmowania aż 290 osobom udzielił  ks. Elias Sommerfeld, biskup pomocniczy diecezji wrocławskiej.
Przez ponad 250 lat świątynia znajdowała się w miejscu swojego powstania - Boguszowicach, choć już w okresie międzywojennym (I połowa XX w.) powstał nowy, neobarokowy kościół, pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa.  Do 1810 r. opactwo rudzkie sprawowało pieczę nad świątynią. Po 1810 r. patronem (prawnym opiekunem)  kościoła był król pruski (na krótko) a następnie książęta raciborscy na Rudach z rodu Hohenlohe-Waldenburg-Schilingsfürst.  I tak było aż do wybuchu II wojny światowej.
Przez kolejne około 40 lat świątynia nadal funkcjonowała w Boguszowicach i szczęśliwie przetrwała II wojnę światową. W latach 60-tych XX w. przeprowadzono rozległy remont kapitalny obiektu, z wymianą części elementów drewnianych. Do rejestru zabytków kościół został wciągnięty 5 lutego 1966 r.
Zmiany polityczne i czasy coraz bardziej agresywnej świeckości (ateizmu) Polski Ludowej narzuciły na Kościół górnośląski (katowicki) liczne ograniczenia. Budownictwo kościelne napotykało na poważne trudności, ale pewnym rozwiązaniem stało się przenoszenie zabytkowych, drewnianych kościołów do miejscowości, w których planowano utworzyć samodzielną placówkę duszpasterską. W 1975 r. stary boguszowicki kościół rozebrano, po czym dokonując koniecznych wymian elementów drewnianych a także prac rekonstruktorskich,  zmontowano na nowym miejscu, na wysokim podpiwniczeniu w Ligockiej Kuźni przy ul. Wolnej 125, która była już częścią miasta Rybnika. Biskup Herbert Bednorz poświęcił zrekonstruowany kościół w dniu 14 grudnia 1975 r. nadal utrzymując pradawne wezwanie św. Wawrzyńca.
Obecnie kościół posiada kubaturę o powierzchni 2200 m³ a powierzchnia użytkowa liczy 310 m². Budowla od swych początków wyróżnia się konstrukcją na planie krzyża greckiego. Budowla osiada konstrukcję zrębową z wieżą o konstrukcji słupowej. Trzysta lat istnienia obiektu przysporzyło mu we wnętrzu wiele zabytkowych elementów wyposażenia. Mimo przenosin świątyni do Kuźni Ligockiej, co w takich przypadka zawsze powoduje uszczuplenie pierwotnego wyposażenia, zachował się główny ołtarz rokokowy z starszym obrazem „Męczeństwo św. Wawrzyńca” autorstwa Michaela Willmanna, zwanego „śląskim Rafaelem”, datowany na 1685 r. Obraz być może był umieszczony w starszym kościele (i ołtarzu) istniejącym do 1717 r. W ołtarzu funkcjonował także barokowy obraz św. Marcina z Tours. Kościół zachował również boczne ołtarze, tak jak w poprzednim miejscu swojego usytuowania. Są to ołtarze: pierwszy o cechach późnorenesansowych z ok. połowy XVII w. z obrazem Matki Bożej z Dzieciątkiem, drugi  wczesnobarokowy datowany na 1677 r. z obrazem sceny Ukrzyżowania. Niezwykłym dziełem przypisywanym Antonowi Österreichowi (syn Johanna Melchiora, znanego z wielu wybitnych dzieł rzeźbiarskich) jest figura św. Jana Nepomucena. Pełna ekspresji rzeźba była w kościele opackim w Rudach częścią ołtarza w kaplicy św. Jana Nepomucena lub znajdowała się w nawie głównej cysterskiej świątyni. Możliwe że w końcu XVIII w., po wielkiej przebudowie rudzkiej świątyni, rzeźba trafiła do boguszowickiego kościoła należącego do cystersów.
Kościół św. Wawrzyńca  obchodzi 300 lat swej bożej służby. Przez ponad 200 lat był  świątynią parafialną dla boguszowickiej wspólnoty, potem był kościołem pomocniczym, a następnie od ponad 40 lat pod tym samym wezwaniem jest znów świątynią parafialną Ligockiej Kuźni, dziś dzielnicy Piaski –Ligocka Kuźnia, przynależnej do miasta Rybnika. To obiekt o wielkiej wartości historycznej i duchowej, znajdujący się w pięknie urządzonej przestrzeni zieleni. Odwiedzany przez wiernych i turystów z wielu zakątków świata, szczyci się ruchomą szopką betlejemska, która w okresie bożonarodzeniowym roku liturgicznego przyciąga rzesze wiernych.
ze strony:  http://www.wawrzyniec.com/ - Marcin Wieczorek
foto: ks. Bronisław Matysek